پندهایی برای مردگان
ساعت از نیمه گذشته بود و ارواح آمده بودند برای قدم زدن. قد بلندترینشان که جسورترینشان هم بود، روبهرو راه میرفت. با خودش زمزمه میکرد. همان هنگام که داشتم شیر داغ میکردم پرسید: «چهطور در دنیا میشد دچار هیچ غمی نشد؟»اینطور بود که لب باز کردم: «اوه، خب، سادهست. در جستوجوی علم بودن. فقط در این صورت است که غمهای دنیا آدم را رنج نمیدهند و آدم افسرده نمیشود. در سراسر زندگیام، حکیمانهترین زندگیها را از آدمهایی دیدم که خودشان را وقف حقیقت، دانایی و علم کردهاند؛ نه از مشکلات گزندی میبینند و نه از مردم ابله. و دومی مهمتر از اولیست.»مردهای دیگر جلو آمد؛ روی همرفته خوب بود. آدری هپبورن دنیای رفتهگان. به قول متاخرین کراشِ خوب من.پرسید: «چطور به دنبال حقیقت و علم و اینها میرفتیم؟»پاسخی بس حکیمانه شنیدند: «با دوری کردن از ابلهها و اعمال بد. فقط با نفی اینطور چیزهاست که تبدیل به کسی میشوی که خودش را وقف علم کرده.»مردگان به اتفاق، سر تکان دادند و فضا بوی تحسین داشت.باز سخن سر دادم که: «آنکه در پی علم است، غصهی چیزی که از دست داده است را نمیخورد و برای چیزی که هنوز به دست نیامده، جوگیر نمیشود. بر خودش سخت میگیرد و حیوان ولگرد درونش را رام میکند.»موفرفری مردگان سخن سر داد که: «یعنی خودمان را سرکوب کنیم؟»شیر آرام آرام میآمد بالا، و من نگاه میکردم؛ لحظهای که سر میرفت، شعله را خاموش کردم و شیر همانجا، سریعتر از هر چیزی رفت پایین؛ احساس مطبوعی به من دست داد. سخن را با لحنی آرام و حکیمانه آغاز کردم: «زندگیهاتان را همین رمانتیسم مبتذل قرن ۱۹ به لجن کشیده، سروران مردهام. شما که ادب را ریا و تهذیب نفس را سرکوب، ازدواج را سراسر عاشقانه، و کار را تفریح و انجام آنچه تماما دوستش دارید، میدانستید. وای بر شما و وای بر کمفروشان. که شما از دومی بدترید. خودتان را پای عقایدی احمقانه دادهاید به باد.»مردگان جمیعا آه کشیدند و یکیشان که معلوم نبود کیست گفت: «ولی روسو...»پریدم بین حرف که: «لعنت بر خودت و روسو باهم.» و خندیدم.مردگان نخندیدند. به قبرها بازگشتند، آن هم زوزهکشان. شیر که سرد شده بود. بر آشغالهایی که جلوی درب همسایگان گذاشته بودند، لعنت.
این نوشته از یک غریبه به دستتان رسید. اگر در ذهنتان ماند، نامه تنها راهی است که نویسنده از آن باخبر شود.